Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach: na czym polega

Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (TSR) polega na tym, że zamiast długo analizować, skąd wziął się problem, terapeuta pyta, jak ma wyglądać Twoje życie, gdy problemu już nie będzie, i szuka z Tobą tego, co już teraz działa. To podejście krótkoterminowe: w przeglądzie 43 badań kontrolowanych (Gingerich i Peterson, 2013) w 74 % z nich osoby korzystające z TSR zgłaszały wyraźną poprawę, a liczba spotkań była z reguły mała. W Punkcie Zwrotnym w Olsztynie TSR jest podstawowym nurtem pracy, zarówno z dorosłymi, jak i z młodzieżą i rodzinami.

Z tego tekstu dowiesz się, skąd wzięła się TSR, jakie pytania usłyszysz w gabinecie, dla kogo to podejście jest dobre, kiedy terapeuta zaproponuje coś innego, i ile kosztuje spotkanie.

Najważniejsze w skrócie:

• TSR nie pyta „dlaczego masz problem”, tylko „po czym poznasz, że go nie masz”. Cel ustalacie na pierwszym spotkaniu.
• Narzędzia: pytanie o cud, skalowanie od 0 do 10, szukanie wyjątków, czyli dni, kiedy było lepiej.
• Jest krótkoterminowa z założenia. W badaniach poprawę zgłaszała większość uczestników po kilku spotkaniach, ale liczba sesji u konkretnej osoby zależy od jej celu.
• Dobra przy konkretnych trudnościach: kryzys, decyzja, konflikt, stres, problemy w szkole, w rodzinie. Słabiej pasuje, gdy potrzebna jest praca nad głęboką traumą albo gdy trwa ostry kryzys psychiatryczny.
• W Punkcie Zwrotnym w Olsztynie spotkanie TSR trwa 50 minut i kosztuje 200 zł, w gabinecie albo online.

Skąd wzięła się TSR

TSR powstała w latach 80. w ośrodku Brief Family Therapy Center w Milwaukee. Jej twórcy, Steve de Shazer i Insoo Kim Berg, zauważyli coś prostego: ludzie, którzy przychodzili z problemem, mieli też momenty, kiedy problem był mniejszy albo go nie było. Zamiast badać przyczynę, zaczęli badać te momenty. Okazało się, że rozmowa o tym, co działa, często przynosi zmianę szybciej niż rozmowa o tym, co nie działa.

Z tego wyrosły trzy zasady:

1. Jeśli coś działa, rób tego więcej.
2. Jeśli coś nie działa, zrób coś innego.
3. Jeśli coś nie jest zepsute, nie naprawiaj tego.

Brzmi banalnie, ale w gabinecie zmienia bardzo dużo. Terapeuta TSR nie zakłada, że wie lepiej, co jest dla Ciebie dobre. Zakłada, że Ty to wiesz, tylko trudno Ci to teraz zobaczyć.

Jakie pytania usłyszysz w gabinecie

TSR ma kilka charakterystycznych pytań. Nie są sztuczką. Każde z nich ma zadanie.

Na koniec spotkania terapeuta zwykle mówi, co zauważył dobrego, i czasem proponuje zadanie do obserwacji: „Do następnego razu zwróć uwagę, kiedy jest trochę lepiej, i co wtedy robisz inaczej”.

Dla kogo TSR jest dobrym wyborem

TSR sprawdza się szczególnie wtedy, gdy:

• masz konkretny problem i chcesz konkretnej zmiany: kłótnie w domu, stres w pracy, decyzja, która wisi od miesięcy,
• jesteś w kryzysie, ale wiesz, że to kryzys, a nie całe Twoje życie,
• nie chcesz albo nie możesz przychodzić przez lata,
• przyprowadzasz dziecko albo nastolatka, bo TSR dobrze działa z młodymi ludźmi, którzy nie lubią „gadania o uczuciach”, a lubią zadania i skale,
• pracujecie jako rodzina, bo pytanie o cud zadane każdemu z osobna pokazuje, że wszyscy chcą podobnych rzeczy, tylko inaczej je nazywają.

W przeglądzie Gingericha i Petersona (2013) najwięcej badań dotyczyło dzieci i młodzieży z trudnościami w szkole, dorosłych z depresją i stresem oraz problemów rodzinnych. Metaanaliza Kima (2008) pokazała niewielki, ale istotny efekt TSR przy trudnościach emocjonalnych, przy mniejszej liczbie spotkań niż w innych podejściach.

Kiedy terapeuta TSR zaproponuje coś innego

TSR nie jest na wszystko i dobry terapeuta mówi to wprost. Zaproponuje inną formę pomocy albo połączenie metod, gdy:

• jest ostry kryzys psychiatryczny: psychoza, ciężka depresja z myślami samobójczymi, zaburzenia odżywiania zagrażające życiu. Wtedy pierwsza jest konsultacja psychiatryczna, a terapia później,
• trwa przemoc w domu. Nie pracuje się nad „rozwiązaniem” z osobą, która nadal jest krzywdzona, bez zapewnienia jej bezpieczeństwa,
• problem to złożona trauma z dzieciństwa. TSR pomaga ustabilizować i wzmocnić, ale sama praca ze wspomnieniem wymaga metod skoncentrowanych na traumie. W Punkcie Zwrotnym dwie osoby łączą TSR z kształceniem z psychotraumatologii,
• jest czynne uzależnienie, którego osoba nie chce leczyć.

Przy myślach o odebraniu sobie życia nie czekaj na termin: 116 123 (dorośli), 116 111 (dzieci i młodzież), 800 70 2222 (Centrum Wsparcia, całodobowo), 112 przy zagrożeniu życia.

Jak wygląda pierwsze spotkanie TSR w Olsztynie: krok po kroku

1. Krótko o tym, co Cię sprowadza. Terapeuta słucha, ale nie drąży historii problemu. Pyta raczej, czego chcesz zamiast niego.
2. Ustalenie celu. Razem opisujecie, jak ma wyglądać życie, gdy terapia się uda. Cel ma być Twój, mały, konkretny i zauważalny: „wracam z pracy i nie wybucham na dzieci” zamiast „chcę być spokojniejszy”.
3. Skalowanie. Oceniasz, gdzie jesteś dziś. Terapeuta pyta, dlaczego nie niżej. To zwykle pierwszy moment, w którym zauważasz, że coś już robisz dobrze.
4. Szukanie wyjątków. Kiedy było choć trochę lepiej? Co wtedy robiłeś? Kto to zauważył?
5. Przerwa i informacja zwrotna. Terapeuta mówi, co usłyszał dobrego, i czasem daje zadanie do obserwacji.
6. Umowa na dalej. Decydujesz, czy chcesz kolejnego spotkania i kiedy. W TSR nie zakłada się z góry, że będzie ich dużo.

Kto prowadzi TSR w Punkcie Zwrotnym

W Punkcie Zwrotnym przy ul. Bartosza Głowackiego 11/1 w centrum Olsztyna w nurcie TSR pracują Anna Wilczyńska, psycholog, terapeutka TSR i psychotraumatolog, która przyjmuje dzieci, młodzież, dorosłych i rodziny, oraz Teresa Worobiej, terapeutka TSR z certyfikatem Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów TSR, mediatorka i trenerka PTP, która przyjmuje online oraz w Warszawie. Wizyty u Teresy Worobiej umawia się telefonicznie.

Najczęstsze pytania

Czy TSR to „pozytywne myślenie”?

Nie. TSR nie każe udawać, że problemu nie ma. Pyta o to, co robisz, gdy problem jest mniejszy, i o to, co chcesz zamiast niego. To praca na faktach z Twojego życia, nie na afirmacjach.

Czy w TSR w ogóle nie rozmawia się o przeszłości?

Rozmawia się, ale po coś. Terapeuta pyta o przeszłość, żeby znaleźć w niej momenty, kiedy radziłeś sobie lepiej, i sprawdzić, co wtedy działało. Nie szuka w niej winnych.

Czy TSR działa z dziećmi?

Tak, i to jest jeden z najlepiej zbadanych obszarów tego podejścia. Dzieci dobrze reagują na skale, rysunki, pytanie o cud i na to, że ktoś pyta je o zdanie zamiast tylko o nich mówić. Rodzice są częścią pracy.

Czym różni się TSR od terapii poznawczo-behawioralnej?

Obie są krótkoterminowe i skupione na teraźniejszości. Terapia poznawczo-behawioralna pracuje głównie nad zmianą myśli i zachowań, które podtrzymują problem. TSR pracuje nad tym, co już działa, i nad obrazem celu. W praktyce wielu terapeutów łączy oba podejścia.

Źródła

• S. de Shazer, „Keys to Solution in Brief Therapy”, 1985; I. K. Berg, S. de Shazer, Brief Family Therapy Center, Milwaukee (źródła podejścia).
• W. J. Gingerich, L. T. Peterson, „Effectiveness of Solution-Focused Brief Therapy: A Systematic Qualitative Review of Controlled Outcome Studies”, Research on Social Work Practice, 2013 (43 badania, 74 % z korzystnym wynikiem).
• J. S. Kim, „Examining the Effectiveness of Solution-Focused Brief Therapy: A Meta-Analysis”, Research on Social Work Practice, 2008.
• Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach (PSTTSR): standardy kształcenia i certyfikacji terapeutów TSR w Polsce.
• Cennik i zespół Punktu Zwrotnego, punktzwrotny.info, stan na październik 2026.

Jeśli chcesz zacząć od konkretnego celu, a nie od długiej analizy, umów konsultację TSR w Punkcie Zwrotnym w Olsztynie pod numerem 799 262 202 albo przez stronę punktzwrotny.info.