Trauma i PTSD: praca z psychotraumatologiem w Olsztynie

Praca z psychotraumatologiem to psychoterapia prowadzona przez osobę, która dodatkowo kształciła się w pomaganiu po zdarzeniach urazowych. Nie zaczyna się od opowiadania o najgorszym. Zaczyna się od bezpieczeństwa: od tego, żebyś umiał uspokoić ciało, gdy wraca lęk, i dopiero potem od pracy ze wspomnieniem. Według badań WHO (Kessler i in., 2017) około 70 % dorosłych na świecie przeżyło co najmniej jedno zdarzenie traumatyczne, a PTSD rozwija się u około 4 % ogółu badanych. Pomoc w Olsztynie można zacząć od jednej konsultacji.

Z tego tekstu dowiesz się, czym różni się trauma od PTSD, jakie objawy opisuje ICD-11, jak wygląda praca z psychotraumatologiem etap po etapie, czego się w gabinecie nie robi, i ile to kosztuje.

Najważniejsze w skrócie:

• Trauma to zdarzenie. PTSD to reakcja, która nie wygasa po kilku tygodniach: wspomnienia wracają, unikasz przypomnień, ciało jest stale w gotowości.
• Około 70 % dorosłych przeżyło zdarzenie traumatyczne, PTSD rozwija się u ok. 4 % (WHO, 2017). Większość ludzi dochodzi do siebie sama. Jeśli nie dochodzisz po 1-2 miesiącach, to powód do konsultacji.
• Praca ma 3 etapy: stabilizacja, przetwarzanie wspomnienia, powrót do życia. Nikt nie każe Ci opowiadać wszystkiego na pierwszym spotkaniu.
• W Punkcie Zwrotnym w Olsztynie z traumą pracują dwie psychotraumatolożki. Konsultacja 50 minut kosztuje 200 zł, w gabinecie albo online.
• Przy myślach o odebraniu sobie życia: 116 123 (dorośli), 116 111 (młodzież), 800 70 2222 (całodobowo), 112 przy zagrożeniu życia.

Trauma a PTSD: to nie to samo

Trauma to zdarzenie, które przekracza możliwości poradzenia sobie: wypadek, napaść, przemoc w domu, gwałt, nagła śmierć bliskiej osoby, ciężka choroba, pobyt na oddziale intensywnej terapii. Reakcja w pierwszych dniach jest normalna: koszmary, wracające obrazy, napięcie, płacz, złość. U większości osób te objawy słabną w ciągu kilku tygodni.

PTSD, czyli zespół stresu pourazowego, rozpoznaje się wtedy, gdy objawy nie wygasają. ICD-11 (kod 6B40) opisuje trzy grupy:

DSM-5-TR dodaje warunek czasu: objawy trwają dłużej niż miesiąc i utrudniają pracę, naukę albo relacje.

Złożone PTSD: gdy trauma trwała latami

ICD-11 wyróżnia też złożone PTSD (kod 6B41). Pojawia się po traumie, która była długa albo powtarzalna i z której trudno było uciec: przemoc w dzieciństwie, przemoc w związku, zaniedbanie, wojna. Oprócz trzech grup objawów z PTSD dochodzą trzy kolejne:

• trudność w regulacji emocji: od wybuchów po odrętwienie,
• przekonanie o sobie: „jestem zepsuty”, „to moja wina”, „nie zasługuję”,
• trudność w relacjach: nie ufasz, odpychasz albo wchodzisz w związki, które ranią.

Przy złożonym PTSD etap stabilizacji jest zwykle najdłuższy, bo osoba, która nigdy nie czuła się bezpiecznie, musi najpierw nauczyć się, jak to jest.

Kiedy iść do psychotraumatologa

Nie każdy, kto przeżył coś trudnego, potrzebuje terapii. Sygnały, że czas na konsultację:

• minęło 4-8 tygodni, a koszmary, wracające obrazy i napięcie nie słabną,
• unikasz coraz więcej: najpierw jednego miejsca, potem wyjścia z domu,
• pijesz, bierzesz leki nasenne albo pracujesz do upadłego, żeby nie czuć,
• pojawiają się myśli, że lepiej byłoby nie żyć.

Ostatni punkt to powód, żeby nie czekać na termin. Zadzwoń pod 116 123 (dorośli, bezpłatnie) albo 800 70 2222 (Centrum Wsparcia, całodobowo). Przy zagrożeniu życia dzwoń pod 112.

Jak wygląda praca z psychotraumatologiem w Olsztynie: 3 etapy

Praca z traumą opiera się na modelu etapowym: najpierw bezpieczeństwo, potem wspomnienie, na końcu powrót do życia. Wytyczne NICE (2018) zalecają przy PTSD terapię skoncentrowaną na traumie, czyli taką, w której w bezpiecznych warunkach wraca się do wspomnienia, a nie tylko „rozmawia o emocjach”. W praktyce wygląda to tak:

1. Konsultacja (1-2 spotkania). Opowiadasz tyle, ile chcesz. Terapeuta pyta o objawy, sen, to, jak sobie radzisz, i o to, czy jesteś bezpieczny teraz. Jeśli nadal mieszkasz z osobą, która Cię krzywdzi, najpierw zajmujecie się tym. Nie pracuje się ze wspomnieniem przemocy, która trwa.
2. Stabilizacja. Uczysz się rozpoznawać, kiedy ciało „odpala alarm”, i jak go wyłączyć: oddech, uziemienie zmysłami, bezpieczne miejsce w wyobraźni. Dowiadujesz się, co trauma robi z mózgiem, bo samo zrozumienie, że „nie wariuję”, przynosi ulgę. Ten etap może trwać kilka spotkań albo wiele miesięcy. Przy złożonym PTSD jest najważniejszy.
3. Przetwarzanie wspomnienia. Dopiero gdy umiesz się uspokoić, wracasz do zdarzenia. W zależności od metody opowiadasz je w uporządkowany sposób, pracujesz z obrazem, myślami o sobie („to moja wina”) i ciałem. Cel: wspomnienie ma stać się przeszłością, a nie teraźniejszością. Ma boleć jak blizna, nie jak otwarta rana.
4. Powrót do życia. Wracasz do miejsc, których unikałeś, odbudowujesz relacje, planujesz dalej.

Ile to trwa, zależy od rodzaju traumy, od tego, ile czasu minęło, i od tego, ile masz wsparcia wokół siebie. Terapeuta mówi o tym po konsultacji, nie przed.

Czego w gabinecie się nie robi

• Nie każe się opowiadać wszystkiego od razu. Przymuszanie do szczegółów na pierwszym spotkaniu może pogorszyć stan. Tempo jest Twoje.
• Nie prowadzi się jednorazowego „odreagowania”. NICE odradza pojedynczą sesję omawiania zdarzenia zaraz po nim, bo nie zapobiega PTSD, a u części osób pogarsza stan.
• Nie wypisuje się leków. Psychotraumatolog jest psychologiem, nie lekarzem. Jeśli uzna, że potrzebna jest konsultacja psychiatryczna, np. przy ciężkiej bezsenności albo depresji, powie to wprost i pomoże ją zorganizować.

Kto pracuje z traumą w Punkcie Zwrotnym

W Punkcie Zwrotnym przy ul. Bartosza Głowackiego 11/1 w centrum Olsztyna z osobami po traumie pracują dwie psychotraumatolożki. Iwona Sieluk to psycholog, psychotraumatolog i pedagog specjalny, pracuje z dorosłymi w kryzysie, po stracie, z depresją i lękiem, a także z dziećmi i młodzieżą. Anna Wilczyńska to psycholog, psychotraumatolog i terapeutka TSR, pracuje z dorosłymi, młodzieżą i rodzinami, w tym z rodzinami, w których trauma dotknęła więcej niż jedną osobę.

Spotkania odbywają się w gabinecie albo online.

Najczęstsze pytania

Czy muszę opowiedzieć, co się stało, żeby terapia działała?

Nie na pierwszym spotkaniu i nie ze szczegółami, których nie chcesz podać. Etap przetwarzania wspomnienia zaczyna się dopiero wtedy, gdy umiesz się uspokoić. Część metod pozwala pracować z traumą bez opowiadania jej na głos w całości.

Czy PTSD może pojawić się po latach?

Tak. Objawy mogą się uruchomić po zdarzeniu, które przypomina stare: narodziny dziecka u osoby, która doświadczyła przemocy w dzieciństwie, wypadek, śmierć bliskiego. DSM-5-TR opisuje to jako PTSD o opóźnionym początku.

Czym różni się psychotraumatolog od psychoterapeuty?

Psychotraumatolog to psycholog albo psychoterapeuta, który dodatkowo ukończył kształcenie z zakresu psychotraumatologii: rozumie, jak trauma działa na ciało i pamięć, i zna metody pracy ze wspomnieniem. W Polsce to nie jest tytuł chroniony prawem, dlatego warto sprawdzić, gdzie dana osoba się kształciła.

Czy po traumie zawsze trzeba iść do psychiatry?

Nie. Większość osób z PTSD pracuje tylko z psychoterapeutą. Konsultacja psychiatryczna ma sens, gdy objawy uniemożliwiają sen albo funkcjonowanie, albo gdy pojawia się depresja z myślami rezygnacyjnymi. O tym terapeuta mówi wprost.

Źródła

• WHO, ICD-11: 6B40 Post traumatic stress disorder, 6B41 Complex post traumatic stress disorder.
• American Psychiatric Association, DSM-5-TR, 2022 (kryteria PTSD, w tym czas trwania powyżej miesiąca i początek opóźniony).
• R. C. Kessler i in., „Trauma and PTSD in the WHO World Mental Health Surveys”, European Journal of Psychotraumatology, 2017 (ok. 70 % badanych z co najmniej jednym zdarzeniem traumatycznym, PTSD u ok. 4 %).
• NICE, „Post-traumatic stress disorder”, wytyczna NG116, 2018 (terapia skoncentrowana na traumie; odradzenie jednorazowego debriefingu).
• Cennik i zespół Punktu Zwrotnego, punktzwrotny.info, stan na październik 2026.

Jeśli po trudnym zdarzeniu minęło kilka tygodni, a Ty nadal nie śpisz, unikasz i nie poznajesz siebie, umów konsultację z psychotraumatologiem w Punkcie Zwrotnym w Olsztynie pod numerem 799 262 202 albo przez stronę punktzwrotny.info. Przy zagrożeniu życia dzwoń pod 112.